διάδημα

διάδημα
Ταινία ή στεφάνι από χρυσό ή άλλο υλικό που τη φορούσαν στο κεφάλι ως κόσμημα ή σύμβολο εξουσίας από την αρχαιότητα. Η προέλευση του δ. είναι αβέβαιη, αλλά είναι γνωστό πως το χρησιμοποίησαν ευρύτατα οι αρχαίοι Έλληνες, προσδίδοντάς του πολιτική και θρησκευτική σημασία. Για τους ιερείς ήταν σύμβολο αφιέρωσης στους θεούς, ενώ και οι ίδιοι οι θεοί εικονίζονταν φορώντας δ. Ως σύμβολο πολιτικής εξουσίας το χρησιμοποίησαν κυρίως οι Ασιάτες ηγεμόνες και ιδιαίτερα οι Πέρσες. Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος κατέκτησε την Περσία υιοθέτησε το βασιλικό δ., το οποίο απαρτιζόταν από μια άσπρη ταινία δεμένη στον τράχηλο και διακοσμημένη με πολύτιμα στολίδια. Το δ. αυτό το φόρεσαν όλοι οι διάδοχοι του Αλεξάνδρου. Στη Ρώμη το δ. αρχικά θεωρήθηκε σύμβολο τυραννίας· ο πρώτος αυτοκράτορας που το φόρεσε ήταν ο Διοκλητιανός. Στις αρχές του 4ου αι. μ.Χ. το δ. άλλαξε ριζικά μορφή και κατασκευή και έγινε ένα γνήσιο έργο χρυσοχοϊκής τέχνης: η βάση του ήταν ένα ελαφρύ χρυσό στεφάνι πάνω στο οποίο τοποθετούσαν πολύτιμους λίθους σε σχήμα πυραμίδας, με λεπτό δέσιμο. Αυτής της μορφής ήταν το δ. όλων των αυτοκρατόρων της Ανατολής, από τον Κωνσταντίνο και ύστερα. Πολλά δείγματα τέτοιων δ. απεικονίζονται σε μωσαϊκά και ιδίως σε αυτά του ναού του Αγίου Απολινάριου στη Ραβένα. Στη Δύση το δ. επανεμφανίστηκε κατά τον Μεσαίωνα, αφού όμως είχε υποστεί ριζικές αλλαγές. Η μεγαλοπρέπεια που το χαρακτήριζε κάποτε εξαφανίστηκε, ενώ ακόμα και η ονομασία του άλλαξε: ονομάστηκε προμετωπίδα, γιρλάντα, κορόνα, και διατήρησε τον χαρακτήρα του ως θρησκευτικό και βασιλικό σύμβολο. Τέλος, στην εποχή της Αναγέννησης, η χρήση του δ. πήρε κυρίως χαρακτήρα διακοσμητικό. Σήμερα το δ. –που χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά από πριγκίπισσες και βασίλισσες– είναι ένα πολύτιμο κόσμημα με ποικίλες μορφές. Διάδημα του 4ου αι. π.Χ. Η προέλευση του διαδήματος είναι αβέβαιη, αλλά είναι γνωστό πως το χρησιμοποίησαν ευρύτατα οι αρχαίοι Έλληνες, προσδίδοντάς του πολιτική και θρησκευτική σημασία. Στον Μεσαίωνα το διάδημα αλλάζει μορφή και χάνει την παλαιά του μεγαλοπρέπεια. Η μεγαλοπρέπεια που το χαρακτήριζε κάποτε έχει εξαφανιστεί, ενώ ακόμα και η ονομασία του τείνει να αλλάξει· ονομάστηκε προμετωπίδα, γιρλάντα, κορόνα και διατήρησε τον χαρακτήρα του ως θρησκευτικό και βασιλικό σύμβολο. Στην Αναγέννηση το διάδημα παίρνει εντελώς διακοσμητικό χαρακτήρα. Διάδημα της Αναγέννησης σε πίνακα της εποχής.
* * *
και διάδεμα, το (AM διάδημα) [διαδέω]
1. ταινία με την οποία προσδένονται τα μαλλιά γύρω από την κεφαλή άνδρα ή γυναίκας
2. στέμμα ή άλλης φύσεως κόσμημα τής κεφαλής που φέρεται από βασίλισσα ή αριστοκράτισσα
3. πολύτιμο κάλυμμα τής κεφαλής που φέρεται από βασιλείς, ηγεμόνες, πάπες, ως έμβλημα εξουσίας (αλλιώς στέμμα, κορόνα, κάρα)
4. αρχιτ. περίζωμα θόλου ή αψίδας
5. η βασιλική εξουσία
αρχ.
μτφ. διάσημον, σύμβολο υπέροχης πράξης.

Dictionary of Greek. 2013.

Игры ⚽ Поможем написать реферат

Look at other dictionaries:

  • διάδημα — band neut nom/voc/acc sg …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • διάδημ' — διάδημα , διάδημα band neut nom/voc/acc sg …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • διαδημάτων — διάδημα band neut gen pl …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • διαδήμασι — διάδημα band neut dat pl …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • διαδήμασιν — διάδημα band neut dat pl …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • διαδήματα — διάδημα band neut nom/voc/acc pl …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • διαδήματι — διάδημα band neut dat sg …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • διαδήματος — διάδημα band neut gen sg …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • στέμμα — Καθετί που χρησιμοποιείται για στεφάνωμα, και κυρίως το διάδημα (ταινία που περιδένει τα μαλλιά ή η κορόνα) του κεφαλιού ως σύμβολο της βασιλικής εξουσίας. Γενικότερα είναι και η ίδια η βασιλική εξουσία, ο βασιλιάς και η απεικόνιση του στις… …   Dictionary of Greek

  • Ελλάδα - Τέχνη (Αρχαιότητα) — ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ Η απαρχή της αρχαίας ελληνικής τέχνης τοποθετείται συνήθως περί το 1100 π.Χ., μετά την κάθοδο των Δωριέων. Μετά την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β’ και την ανάγνωση των πινακίδων των ανακτόρων της Πύλου, των Μυκηνών, των… …   Dictionary of Greek

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”